mgr inż. Andrzej Dębowski

ĆWICZENIA LABORATORYJNE

Brak informacji dla studiów i niestacjonarnych.
Brak informacji dla studiów i niestacjonarnych.
Pomocne informacje można znaleźć na podstronie WIEDZA.

Podstawowym źródłem wiedzy niezbędnej do zaliczenia zajęć laboratoryjnych jest znajomość treści książki autorstwa P. Fundowicza, M. Radzimierskiego i M. Wieczorka pt.: "Konstrukcja pojazdów samochodowych" wydawnictwa WSiP oraz nazewnictwa znajdującego się na planszach na podstronie WIEDZA → BUDOWA POJAZDÓW.


Brak informacji dla studiów stacjonarnych.

Brak informacji dla studiów niestacjonarnych.
Dużo pomocnych materiałów zamieszczonych jest na podstronie WIEDZA.

Brak informacji dla studiów stacjonarnych.
Brak informacji dla studiów stacjonarnych.
W zależności od aktualnych możliwości zajęcia będą prowadzone na przyczepie dynamometrycznej do badania ogumienia dużego i średniego rozmiaru lub stanowisku do badań dynamiki motocykla. Te dwa stanowiska można zobaczyć w galerii.
Do opracowania wyników pomocne będą materiały zamieszczone w zakładce WIEDZA.

Temat 1. Wyznaczanie szerokości korytarza ruchu samochodu. (2 godziny)

Temat 2. Pomiar i analiza wybranych parametrów ruchu drogowego. Wyznaczanie cech sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu. (2 godziny)

Wytyczne Generalnego Pomiaru Ruchu - instrukcja PDF
Protokół pomiarowy PDF

Metoda przeprowadzania Generalnego Pomiaru Ruchu - instrukcja PDF

    Przykładowe pytania
    1. Wymienić rodzaje pomiarów ruchu i krótko je opisać.
    2. Jakie są wady i zalety sygnalizacji świetlnej?
    3. Wymienić rodzaje sygnalizacji pod względem sposobu realizacji programu i krótko opisać.
    4. Wyjaśnić pojęcia związane z programem sygnalizacji (np. grupy kolizyjne, faza fruchu).
    5. Narysować typowy program sygnalizacji i opisać jego elementy.
    6. Wymienić mierniki efektywności ruchu związane z przepustowością.
    7. Wymienić mierniki efektywności ruchu związane z tworzeniem się kolejek.
    8. Wymienić mierniki efektywności ruchu związane z oddziaływaniem na środowisko.

    Literatura:
    [1] Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
    [2] Datka S., Suchorzewski W., Tracz M., Inżynieria ruchu, WKŁ, 1999

Brak informacji dla studiów stacjonarnych.
Brak informacji dla studiów stacjonarnych i niestacjonarnych.

Temat 1. Wyznaczanie położenia środka masy samochodu (3 godziny)

Większość niezbędnej wiedzy zawarta jest w książce J. Reimpell, J. Betzler, "Podwozia samochodów. Podstawy konstrukcji".
Należy znać metodykę wyznaczania położenia środka masy oraz wykazywać się znajomością takich pojęć jak środek masy czy środek ciężkości.
Protokół pomiarowy PDF

Przykładowe pytania
1. Co to jest środek ciężkości?
2. Co to jest środek masy?
3. Wykonać rysunek obrazujący ideę wyznaczania środka masy pojazdu.
4. Wykonać rysunek obrazujący ideę wyznaczania środka ciężkości pojazdu.
5. Napisz w punktach w jaki sposób wyznacza się środek masy dla płaszczyzny XY, YZ lub XZ.
6. Do czego jest przydatna wiedza o położeniu środka masy?

Temat 2. Badania wybranych czynników wpływających na bezpieczeństwo ruchu drogowego (widoczność z samochodu) (3 godz.)


Temat 3. Badania wybranych czynników wpływających na bezpieczeństwo ruchu drogowego (alkohol, czas reakcji). (4 godz.)


Temat 1. Wyznaczanie siły przyczepności i oporu toczenia opon samochodowych (3 godziny)

    Najpierw trzeba zapoznać się z kilkoma podstawowymi pojęciami i odrobiną teorii, aby przystąpić do zajęć.
    I tak zgodnie z [3] opór toczenia (f ) wyraża sumę strat energii, które powstają podczas ruchu kół pojazdu. Natomiast zgodnie z [4] współczynnik oporu toczenia jest to stosunek siły, jaką należy przyłożyć do osi koła, aby wywołać toczenie się koła ruchem jednostajnym po drodze poziomej, do prostopadłego nacisku koła na drogę.

Tabela 1. Wartości współczynnika oporu toczenia f  [4]


Numer

Rodzaj i stan nawierzchni drogi

Współczynnika oporu toczenia f
1. Droga o twardej nawierzchni - beton i asfalt w dobrym stanie 0,012 - 0,016
2. Droga tłuczniowa (szosa) w dobrym stanie 0,023
3. Droga tłuczniowa pokryta grubą warstwa kurzu 0,028
4. Droga tłuczniowa zniszczona, wybita i zabłocona 0,035
5. Dobra droga polna — trakt 0,035 - 0,05
6. Droga błotnista lub piaszczysta 0,08 - 0,16
7. Sypki piasek 0,15 - 0,3

    Pomiędzy wartością poślizgu względnego a stosunkiem siły obwodowej do normalnego nacisku koła na drogę istnieje pewna określona zależność dla każdego rodzaju koła i drogi. Ta zależność wyrażona jest jako stosunek siły obwodowej do normalnego nacisku koła na drogę oznaczona symbolem μ - współczynnik przyczepności. Przez pojęcie siły obwodowej należy rozumiec siłę napędową przy ruchu koła po miękkiej drodze i siłę pędzącą przy ruchu koła po drodze o sztywnej nawierzchni.

Tabela 2. Wartości współczynnika przyczepności μ dla opon samochodowych [4]


Numer

Rodzaj i stan nawierzchni drogi

Sucha

Mokra
1. Beton 0,8 - 1 0,5 - 0,6
2. Asfalt 0,7 - 0,8 0,3 - 0,4
3. Klinkier 0,7 - 0,8 0,4 - 0,5
4. Droga tłuczniowa 0,6 - 0,7 0,3 - 0,4
5. Dobra gruntowa 0,5 - 0,6 0,3 - 0,4
6. Piasek 0,5 - 0,6 0,4 - 0,5
7. Droga oblodzona 0,2 - 0,3 0,2 - 0,3
8. Droga pokryta śniegiem 0,2 - 0,3 0,2 - 0,3

    Metod pomiaru oporu toczenia jest kilka, które są określane przez normy ISO a mianowicie [1]:
    - metoda holowania, czyli siły reakcji powstającej na styku koła z jezdnią;
    - metoda momentu, czyli mierzona jest wartość momentu za pomocą bębna badawczego;
    - metoda wybiegu, czyli rozpędzenie pojazdu do określonej prędkości i swobodnego jej wytracenia do zera;
    - metoda mocy, czyli pomiar mocy dostarczanej do bębna badawczego;
    - metoda hamowania, czyli hamowanie bębna badawczego.
    Opory toczenia pojazdu najłatwiej wyznaczyć metodą holowania pojazdu badanego przez inny pojazd. Wtedy dwa pojazdy łączy się a pomiędzy nie montuje się czujnik siły (rys. 1). Pomiar należy wykonywać na poziomej nawierzchni (kąt α = 0), z prędkością nie przekraczającą 5 km/h, dzięki czemu wpływ oporów powietrza można pominąć.
sfsdfd

    Rysunek 1. Zobrazowanie metody pomiaru oporów toczenia

    Siłę oporu toczenia wyraża się następująco: gdzie:
    Zk - reakcja normalna (pionowa) od drogi,
    f - współczynnik oporu toczenia.

    Jak łatwo zauważyć wyznaczenie współczynnika oporu toczenia nie jest trudne, gdyż siła oporu toczenia jest zmierzona za pomocą czujnika siły, natomiast siła normalna odpowiada ciężarowi pojazdu. Należy jednak mieć na uwadze, że w ten sposób wyznaczona wartość uwzględnia nie tylko opory toczenia kół po nawierzchni, ale też opory mechaniczne układów napędowego i jezdnego.

    Przykładowe pytania
    1. Co to jest siła przyczepności?
    2. Co to jest opór toczenia?
    3. Wymień metdy pomiaru oporu toczenia.
    4. Napisz w punktach w jaki sposób wyznacza się opór toczenia.
    5. Do czego jest przydatna wiedza o współczynniku oporu toczenia?
    6. Do czego jest przydatna wiedza o współczynniku przyczepności?

    Literatura:
    [1] Norma ISO 28580, Passenger car, truck and bus tyres — Methods of measuring rolling resistance — Single point test and correlation of measurement results, 2009
    [2] Orzełowski S., Badania eksperymentalne samochodów i ich zespołów, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 1995
    [3] Prochowski L., Mechanika ruchu, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2005
    [4] Habich E., Mechanika pojazdów samochodowych, Techniczny poradnik samochodowy, Warszawa 1956, s. 130-171

    Temat 2. Wyznaczanie nacisku na osie i koła pojazdu oraz położenia środka masy (3 godziny)

    Większość niezbędnej wiedzy zawarta jest w książce J. Reimpell, J. Betzler, "Podwozia samochodów. Podstawy konstrukcji".
    Należy znać metodykę wyznaczania położenia środka masy oraz wykazywać się znajomością takich pojęć jak środek masy czy środek ciężkości.
    Protokół pomiarowy PDF

    Przykładowe pytania
    1. Co to jest środek ciężkości?
    2. Co to jest środek masy?
    3. Wykonać rysunek obrazujący ideę wyznaczania środka masy pojazdu.
    4. Wykonać rysunek obrazujący ideę wyznaczania środka ciężkości pojazdu.
    5. Napisz w punktach w jaki sposób wyznacza się środek masy dla płaszczyzny XY, YZ lub XZ.
    6. Do czego jest przydatna wiedza o położeniu środka masy?


    Temat 3. Badanie procesu rozpędzania i hamowania samochodu (4 godziny)

    Przykładowe pytania
    1. Wymienić i krótko scharakteryzować metody wyznaczania drogi hamowania.
    2. Narysować charakterystykę rozpędzania samochodu i zaznaczyć czas zmiany przełożenia.
    3. Narysować przebieg procesu zatrzymania samochodu i zaznaczyć charakterystyczne odcinki czasowe, wartości sił i prędkości.
    4. Narysować typową charakterystykę przyspieszeń samochodu.
    5. Narysować wykres drogi przebytej przez samochód podczas rozpędzania do osiągnięcia zadanej prędkości jazdy.
    6. Narysuj schemat do określania średniej wartości opóźnienia w trakcie hamowania.

Głównym prowadzącym zajęcia laboratoryjne jest Pan mgr inż. Mariusz Radzimierski i do niego należy zgłosić się po materiały na wejściówkę oraz z gotowymi sprawozdaniami.

Temat 1. Badanie procesu hamowania samochodu na niejednorodnej nawierzchni (3 godziny)

Temat 2. Pomiar promienia skrętu i szerokości korytarza w ruchu do przodu i do tyłu (3 godziny)

Temat 3. Badanie obciążeń dynamicznych na stanowisku laboratoryjnym (2 godziny)

Brak informacji dla studiów stacjonarnych i niestacjonarnych.

Temat 1. Identyfikacja pojazdu. Oznaczenia opon i obręczy samochodowych. (2 godz.)

Przykładowe pytania
1. Wymienić i krótko scharakteryzować oznaczenia umieszczane na pojazdach i ich elementach.
2. Wymienić oznaczenia i informacje umieszczane na oponach samochodów osobowych.
3. Opisać strukturę numeru VIN.
4. Rozkodować przykładowe oznaczenie umieszczone na oponie.

Temat 2. Pomiar pracy tarcia sprzęgła w procesie ruszania pojazdu. (3 godz.)

Przykładowe pytania


Temat 3. Wyznaczanie charakterystyk elementów sprężystych zawieszenia. (2 godz.)

Przykładowe pytania
1. Narysować i opisać charakterystyki elementów sprężystych.
2. Co to jest histereza i z czego wynika?
3. Wymienić elementy sprężyste stosowane w pojazdach i podać przykłady ich umiejscowienia.

Temat 4. Wyznaczanie wybranych charakterystyk ogumienia. Pomiar twardości gumy bieżnika opon. (3 godz.)

Przykładowe pytania
1. Narysować i opisać charakterystykę obwodową ogumienia.
2. Narysować i opisać charakterystykę promieniową ogumienia.
3. Narysować i opisać charakterystykę boczną ogumienia.
4. Co to jest współczynnik oporu toczenia?
5. Co to jest współczynnik przyczepności?
6. Co to jest histereza i z czego wynika?

Temat 5. Wyznaczanie charakterystyk elementów tłumiących zawieszenia. (2 godz.)

Przykładowe pytania
1. Narysować i opisać charakterystyki elementów sprężystych.
2. Wymienić elementy sprężyste stosowane w pojazdach i podać przykłady ich umiejscowienia.
3. Narysować amortyzator jednorurowy i podpisać elementy.
4. Narysować amortyzator dwururowy i podpisać elementy.
5. W punktach opisz działanie amortyzatora.

Temat 6. Nadwozia i podwozia pojazdów specjalnych. (2 godz.)

Przykładowe pytania



Temat 1. Identyfikacja pojazdu. Oznaczenia opon i obręczy samochodowych. (2 godz.)

Przykładowe pytania
1. Wymienić i krótko scharakteryzować oznaczenia umieszczane na pojazdach i ich elementach.
2. Wymienić oznaczenia i informacje umieszczane na oponach samochodów osobowych.
3. Opisać strukturę numeru VIN.
4. Rozkodować przykładowe oznaczenie umieszczone na oponie.

Temat 2. Pomiar pracy tarcia sprzęgła w procesie ruszania pojazdu. (3 godz.)

Temat 3. Wyznaczanie wybranych charakterystyk ogumienia. Pomiar twardości gumy bieżnika opon. (3 godz.)

Przykładowe pytania
1. Narysować i opisać charakterystykę obwodową ogumienia.
2. Narysować i opisać charakterystykę promieniową ogumienia.
3. Narysować i opisać charakterystykę boczną ogumienia.
4. Co to jest współczynnik oporu toczenia?
5. Co to jest współczynnik przyczepności?
6. Co to jest histereza i z czego wynika?

ĆWICZENIA AUDYTORYJNE

Dużo pomocnych materiałów zamieszczonych jest na podstronie WIEDZA

Brak informacji dla studiów stacjonarnych.

Temat 1. Ogólny układ konstrukcyjny i charakterystyka techniczna (2 godz.)

Temat 2. Przegląd budowy i działania zespołów układu napędowego (2 godz.)

Przykładowe pytania
1. Wymienić i krótko scharakteryzować układy silnika.
2. Narysować schematycznie i podpisać elementy wybranego układu silnika.
3. Narysować schematycznie i podpisać elementy sprzęgła samochodowego.
4. Narysować schemat kinematyczny skrzyni biegów i zaznaczyć przebieg momentu napędowego.
5. Opisać działanie czterosuwowego silnika o ZS i ZI oraz silnika dwusuwowego.

Temat 3. Przegląd budowy i działania układu jezdnego i zawieszenia (2 godz.)

Przykładowe pytania
1. Znać podział układów zawieszenia stosowanych w pojazdach.
2. Znać zadania i funkcje układów zawieszenia stosowanych w pojazdach.
3. Wymienić grupy elementów z jakich składa się układ zawieszenia stosowany w pojazdach.
4. Wymienić i scharakteryzować kąty ustawienia kół kierowanych.

Temat 4. Przegląd budowy i działania układu kierowniczego i hamulcowego (2 godz.)

Przykładowe pytania
1. Wymienić zadania układu hamulcowego.
2. Narysować i podpisać elementy hamulca szczękowo-bębnowego oraz hamulca tarczowego.
3. Wymienić zadania układu kierowniczego i wymienić ich rodzaje.
4. Narysować i podpisać elementy układu kierowniczego z listwą zębatkową.

Temat 5. Zapoznanie z ogólną budową wybranych zespołów/układów samochodu (2 godz.)

Przykładowe pytania
1. Narysować schemat kinematyczny układu napędowego, podpisać najważniejsze elementy i zaznaczyć przebieg momentu napędowego na wybranym przełożeniu.

Temat 1. Obliczanie widoczności na wyprzedzanie i zatrzymanie w różnych warunkach ruchu. (2 godz.)


Podczas zajęć rozwiązywane będą zadania obliczeniowe, do których wytyczne rozda prowadzący. Warto jednak zaopatrzyć się w książkę autorstwa: Datka S., Suchorzewski W., Tracz M., pt.: Inżynieria ruchu, WKŁ, 1999, gdyż będzie pomocna zarówno podczas rozwiązywania zadań, jak i w przygotowaniu się do zajęć laboratoryjnych.

Aby pobrać niezbędne mateirały do zajęć przejdź do strefy zaufanej.


Temat 2. Obliczanie wybranych parametrów sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu. (2 godz.)


Podczas zajęć należy posiadać instrukcję. Może być ona w formie drukowanej lub na urządzeniu mobilnym w postaci PDF. Zarówno w obliczeniach przepustowości rond, jak i skrzyżowań bez sygnalizacji świetlnej można posłużyć się instrukcjami wydanymi przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad zamieszczonymi poniżej.
Metoda obliczania przepustowości skrzyżowań z sygnalizacją świetlną - instrukcja PDF


Temat 3. Obliczanie przepustowości dróg i skrzyżowań w różnych warunkach ruchu. (4 godz.)

Podczas zajęć należy posiadać instrukcję. Może być ona w formie drukowanej lub na urządzeniu mobilnym w postaci PDF. Zarówno w obliczeniach przepustowości rond, jak i skrzyżowań bez sygnalizacji świetlnej można posłużyć się instrukcjami wydanymi przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad zamieszczonymi poniżej.

Metoda obliczania przepustowości rond - instrukcja PDF oraz Szablon obliczeniowy PDF

Metoda obliczania przepustowości skrzyżowań bez sygnalizacji świetlnej - instrukcja PDF

Temat 1. Obliczanie widoczności na wyprzedzanie i zatrzymanie w różnych warunkach ruchu. (2 godz.)


Podczas zajęć rozwiązywane będą zadania obliczeniowe, do których wytyczne rozda prowadzący. Warto jednak zaopatrzyć się w książkę autorstwa: Datka S., Suchorzewski W., Tracz M., pt.: Inżynieria ruchu, WKŁ, 1999, gdyż będzie pomocna zarówno podczas rozwiązywania zadań, jak i w przygotowaniu się do zajęć laboratoryjnych.

Temat 2. Obliczanie przepustowości dróg, skrzyżowań i rond w różnych warunkach ruchu. (4 godz.)


Podczas zajęć należy posiadać instrukcję. Może być ona w formie drukowanej lub na urządzeniu mobilnym w postaci PDF. Zarówno w obliczeniach przepustowości rond, jak i skrzyżowań bez sygnalizacji świetlnej można posłużyć się instrukcjami wydanymi przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad zamieszczonymi poniżej.


Metoda obliczania przepustowości rond

Instrukcja PDF oraz Szablon obliczeniowy PDF

Metoda obliczania przepustowości skrzyżowań bez sygnalizacji świetlnej

Metoda obliczania przepustowości skrzyżowań bez sygnalizacji świetlnej - instrukcja PDF

Brak informacji dla studiów stacjonarnych i niestacjonarnych.
Na początku zajęć student pisze pracę kontrolną z wiadomości z działu, którego dotyczy dane ćwiczenie. Można posiadać arkusze ze wzorami wyłącznie jako wydruki. Materiały pomocne do nauki znajdują się na podstronie WIEDZA → AUTOMATYKA I ROBOTYKA.

Brak informacji dla studiów stacjonarnych.

Temat 1. Analiza czasowa i częstotliwościowa wybranych modeli transmitancyjnych (2 godz.)

Temat 2. Badanie stabilności wybranych liniowych układów dynamicznych (2 godz.)

STREFA ZAUFANA



* Po wpisaniu hasła należy kliknąć, gdyż zatwierdzanie enterem nie jest możliwe.

O MNIE

Rozwijaj siebie, abyś mógł uczyć innych.

Andrzej Dębowski

O mnie

Pracownik Wydziału Mechanicznego WAT od 2010 r., a obecnie zatrudniony jako asystent naukowo-dydaktyczny. Prowadzę zajęcia z przedmiotów t.j.: Budowa pojazdów mechanicznych, Podstawy automatyki i robotyki, Inżynieria ruchu drogowego, Mechanika ruchu pojazdów, Bezpieczeństwo ruchu drogowego i inne. W ramach działalności badawczej obsługuję i doskonalę sterowanie przyczepą dynamometryczną oraz obsługę napędu dwubębnowego. Swoje zainteresowania skupiam wokół bezpieczeństwa motocyklistów oraz dynamiki pojazdów i badań ogumienia.
Potrafię posługiwać się takimi programami jak LabVIEW, Matlab i Simulink, PC Crash, Solid Edge ST, Maple, Solid Works i inne drobne.

Skontaktuj się ze mną

Jestem otwarty na wszelkie sugestie poprawy treści i zawartości strony.

Kontakt

  • andrzej.debowski@wat.edu.pl
  • tel. stacjonarny: 261-837-732
  • Wojskowa Akademia Techniczna im. gen. Jarosława Dąbrowskiego
    Instytut Pojazdów Mechanicznych i Transportu
    ul. gen. Sylwestra Kaliskiego 2
    00-908 Warszawa 49
  • www.wat.edu.pl